Kurtuluş Savaşı Ve Cepheler

A. KURTULUŞ SAVAŞ’INDA CEPHELER

1. Doğu Cephesi

· Bu cephede, Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmak isteyen Ermeniler ile savaşılmıştır.

· TBMM Hükümeti 15. Kolordu komutanı Kazım Karabekir Paşayı Doğu Cephesi Komutanlığına atadı. · 9 Haziran 1920’de harekete geçen Kazım Karabekir Paşa 30 Ekimde Ermenileri kesin bir mağlubiyete uğratarak Doğu Anadolu’nun tamamını kurtardı. · Ermenilerin isteği üzerine Gümrü Barış Antlaşması imzalandı. (3 Aralık 1920).

Antlaşmanın Yorumu:

· TBMM Hükümeti’nin uluslar arası alanda kazandığı İlk askeri ve siyasi başarısıdır. · Sevr Antlaşması’nın geçersizliği ilk kez uluslar arası bir antlaşmada onaylanmıştır. · Ermeni sorunu çözüme kavuşturulmuş oldu. · Doğu Cephesi’nin kapanması ile buradaki güçlerin büyük bir kısmı Batı Cephesi’ne  gönderilmiştir.

2. Güney Cephesi 

· Düzenli orduların savaşmadığı tek cephedir. · Bölgede Fransız işgalcilere ve işbirlikçi Ermenilere karşı bölgesel direniş cemiyetlerince kahramanca mücadeleler verilmiştir. · 12 Şubatta Maraş, 10 Nisanda Urfa, 20 Ekimde de Adana düşman işgalinden kurtarıldı. Sakarya zaferinden sonra Fransızlarla imzalanan Ankara Antlaşmasıyla Fransızlar bölgeyi terk etmişlerdir. · Bu antlaşmayla (Hatay dışında) bugünkü güney sınırlarımız çizilmiş ve Fransızlar bölgeden çekilmiştir.

Önemli: TBMM 1973’te aldığı bir kararla kahramanlıklarından dolayı Maraş’a « Kahraman», Antep’ e «Gazi» 1984 ‘te de Urfa’ ya da « Şanlı » unvanı verilmiştir.

3. Batı Cephesi

· Kurtuluş Savaşı yıllarında en zorlu mücadelenin verildiği cephedir. · Bu cephede Yunanistan ile savaşılmıştır. · Bu cephede savaşlar 15 Mayıs 1919′ Yunanlıların İzmir’i işgali ile başlamış ve 11 Ekim 1922′ de imzalanan Mudanya Mütareke’ ne kadar devam etmiştir. · Başlangıçta Kuva-yi Milliye birlikleri ile karşı konulduğu için istenilen sonuçlar alınamamıştır. · Dağınık ve düzensiz haldeki Kuva-yi Milliye Birliklerinin kaldırılıp yerine düzenli ordunun kurulmasıyla istenilen başarı elde edilmiştir.

Bu Cephedeki Gelişmeler

  • I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921)

· Batı Cephesi’nde düzenli orduların Yunan ordularına karşı kazandığı ilk zaferdir. 

I. İnönü Zaferinin Sonuçları

· Bu zafer TBMM’nin iç durumunu kuvvetlendirmiş, dışarıdaki itibarını arttırmış, Askere alım işlemleri hızlanıştır. · İsmet Paşa, Albaylıktan Generalliğe terfi etmiştir. · İtilaf devletleri hiç beklemedikleri bu yenilgi karşısında durumu görüşmek üzere Londra’da toplandılar. · Sevr Antlaşmasını gözden geçirmek zorunda kaldılar. · Bu zaferden sonra Çerkez Ethem İsyanı da bastırılmıştır.

I. İnönü Savaşı’ndan Sonraki Önemli Gelişmeler

Londra Konferansı (21 Şubat – 12 Mart 1921)

· Birinci İnönü zaferinden sonra İtilaf Devletleri tarafından toplanmıştır. · Amaçları; Sevr Antlaşmasını yumuşatarak TBMM’ye kabul ettirmekti. · İtilaf devletleri aralarındaki anlaşmazlıktan doğan yararlanmak amacıyla İstanbul Hükümeti ve TBMM’yi bir arada çağırdılar, ancak amaçlarına ulaşamadılar. · Konferans herhangi bir sonuç alınamadan dağılmıştır.

Londra Konferansı’nın Sonuçları

· Yeni Türk Devleti ve TBMM ilk kez İtilaf devletleri tarafından tanınmıştır. · TBMM, konferansa katılmakla barış yanlısı olduğun dünya kamuoyuna göstermiştir. · Yeni Türk Devleti’nin haklı davası dünya kamuoyuna duyurulmuştur.

· Sevr Antlaşması’nın uygulanamayacağı anlaşıldı.

Türk-Afgan Dostluk Antlaşması (1 Mart 1921)

· Moskova’da TBMM heyeti ile Afgan heyeti arasında dostluk antlaşması imzalanmıştır. · İki devlet karşılıklı olarak birbirini tanıdılar.

Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

· Rusya’da yeni kurulan Bolşevik Hükümeti ile TBMM Hükümeti’nin o dönemde Batı karşıtı olmaları iki tarafı birbirine yaklaştırmıştır. TBMM’nin doğu, güney ve batı cephesindeki başarıları da etkili olmuştur.

· Rusya Misak-ı Milli’yi ve yeni Türk Devleti’ni tanıyan İlk Avrupa devleti olmuştur. · Bu antlaşma ile doğu sınırımızın güvenliği sağlanmış doğudaki birlikler batı cephesine kaydırılmıştır.

· Bu antlaşmayla Batum, Türkiye’nin liman hizmetinden yaralanması şartıyla Gürcistan’a bırakılmıştır. Bu Misak-ı Milli’den verilen ilk tavizdir.

Ayrıca I. İnönü Savaşı’ndan sonra 12 Mart 1921’de İstiklâl Marşı kabul edilmiş, 20 Ocak 1921’de İlk Anayasa ( Teşkilât-ı Esasiye) ilân edilmiştir.

  • II. İnönü Savaşı (23 Mart- 1 Nisan 1921)

· TBMM’nin Londra Konferansı’nda itilaf Devletlerinin istekleri kabul etmemsi üzerine, İngilizlerin desteği ile Yunanlılar taarruza geçtiler. Ancak yenildiler.

CEVAPLA